Niçin Digital Arşiv?
Son
yıllarda fotoğrafın ve fotoğrafçılığın kültürel ve bilimsel değeri
artmış, müzeler ve arşivler fotoğraflarını, sanat değeri yüksek
koleksiyonlar olarak algılamaya başlamıştır. Fotoğrafların ve benzeri
türden görsel malzemelerin, toplumun kültür mirasının önemli bir
kısmını oluşturduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, fotoğraf
koleksiyonlarının korunması ve yaygın kullanıma açılması için projeler
yapılmaktadır. Yapılan proje çalışmaları göstermiştir ki, mevcut
fotoğraf koleksiyonlarının yalnızca çok az bir kısmı gün ışığına
çıkartılmış, yalnızca buzdağının ucu görünmüştür. Saklanması,
kataloglanması ve yaygın kullanıma açılması gereken fotoğrafların
miktarı, tahmin edilenin çok üzerindedir.
Fotoğrafların, sanatın
ifadesi ve tarih kaynağı olarak görülmeye başlanmasıyla birlikte,
arşivler ellerindeki fotoğraf koleksiyonlarına daha bir önem vermeye
başlamışlardır. Ancak, tarihi fotoğraf koleksiyonları, karmaşık
organizasyonu, fiziksel hassasiyeti, kaba kataloglanması dolayısıyla,
araştırmacıların en zor ulaşabileceği kaynaklardır. Çoğu fotoğraf
koleksiyonu, benzeri türden çok sayıda materyali içerir. Bu materyalin
ortak yanı, fotoğrafın kaynağının ve konusunun benzer olmasıdır. Bu
ortak yön, fotoğrafların organize edilmesi ve bireysel fotoğraflara
ulaşılmasında kriter olur. Ancak, bu kaba tasnifler, fotoğrafların çok
yönlü kullanımını, içerdiği görsel bilginin değerlendirilmesini
kolaylaştırmaz, güçleştirir; hatta, engel olur.
Fotoğraflar değerini, görsel muhtevasına borçludur. Fotoğrafların
dijital ortama aktarılması/dijitalleştirilmesi, fotoğrafın muhtevasının
bilgisayar ortamında yeniden üretilmesini sağlar. Bu üründen/kopyadan
baskı yapılabilir. Fotoğrafları dijital ortama aktarmanın en büyük
avantajı, orijinal nüshayı korumaktır. Fotoğraf, özel muameleyi ve
özel saklama ortamını gerektiren, sık kullanıma uygun olmayan bir
malzeme türüdür. Dijital kopyaların yapılması, orijinal fotoğrafın
korunmasına yardımcı olur. Diğer bir avantajı, fotoğraf
koleksiyonlarına ulaşımı kolaylaştırır. Fotoğrafların dijital
kopyalarının bir veritabanında tanımlanmasıyla, bu koleksiyonları
tarama ve sorgulama kolay hale gelir. İmajların İnternet´e konularak
araştırmacılara sunulmasıyla da, daha geniş kitlelerin kullanımı
sağlanır. Ayrıca, İnternet bağlantısı sayesinde, dünyanın her yerinden
ulaşılabilir hale gelir.
Fotoğraf ve benzeri türden görsel malzemelerin dijitalleştirilmesi,
yeni fakat hızla gelişen bir tekniktir. Avrupa´da bu konuda pek çok
proje geliştirilmiş ve uygulamaya konulmuştur. Bizim bilgimize göre,
Türkiye´de bu konuda birkaç girişim mevcuttur: VEKAM (Vehbi Koç Araştırma Merkezi) Görsel-İşitsel Arşiv; Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi´ni
dijitalleştirme projesi. Ancak, ülkemizdeki görsel veri potansiyelinin
büyüklüğü ve dağınıklığı düşünüldüğünde, bu girişimlerin yeterli
olmadığı görülür. Bizim arşivimiz, bu konudaki boşluğu doldurmak ve
ileride yapılacak olan görsel arşivlere örnek olmak üzere
hazırlanmıştır. |